સાગબારા અને સુરત જિલ્લાના ઉમરપાડા તાલુકાના ખેડૂતો વચ્ચે જંગલ જમીન પર ખેતી અને વન અધિકારના મુદ્દે ચાલી રહેલો વિવાદ હવે રાજકીય મેદાનમાં પણ ગરમાયો છે. બારડોલીના સાંસદ પ્રભુ વસાવાના નિવેદન બાદ ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા અને સાંસદ મનસુખ વસાવાએ વળતો જવાબ આપતાં આદિવાસી ખેડૂતોની બાપદાદાની જમીન, ઉકાઈ ડેમ માટે થયેલું જમીન સંપાદન અને આદિવાસી પરિવારોના યોગદાનનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે.
ખેડૂત આગેવાનો સાથેની મુલાકાત દરમિયાન મનસુખ વસાવાએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે સાગબારા અને ઉમરપાડાના ખેડૂતો વચ્ચેના જમીન વિવાદને માત્ર બે વિસ્તારના ખેડૂતો વચ્ચેના ટકરાવ તરીકે જોવો યોગ્ય નથી. આ પ્રશ્ન પાછળ આદિવાસી પરિવારોના જમીન હક, ઐતિહાસિક પરિસ્થિતિ અને વિકાસના પ્રકલ્પો માટે થયેલા જમીન સંપાદન જેવા ગંભીર મુદ્દાઓ જોડાયેલા છે.
મનસુખ વસાવાએ ઉકાઈ ડેમનો મુદ્દો ઉઠાવી જણાવ્યું હતું કે આ વિસ્તારના અનેક આદિવાસી પરિવારોની બાપદાદાની જમીન ઉકાઈ ડેમના નિર્માણ માટે સંપાદિત કરવામાં આવી હતી. ગુજરાતને પાણી અને વીજળીના ક્ષેત્રે લાભ પહોંચાડનારા આ પ્રકલ્પમાં આદિવાસી પરિવારોની જમીન ગઈ હોય, તો તેમના યોગદાન અને ત્યારબાદ ઊભા થયેલા પ્રશ્નોને પણ ગંભીરતાથી સમજવા જોઈએ.
અહીં સવાલ માત્ર જમીનનો નથી, પરંતુ પેઢીઓથી જમીન સાથે જોડાયેલા આદિવાસી પરિવારોના હક, જીવનનિર્વાહ અને ભવિષ્યનો પણ છે. વિકાસના પ્રકલ્પોનો લાભ સમગ્ર રાજ્યને મળે, પરંતુ જમીન ગુમાવનારા પરિવારોના પ્રશ્નોનો યોગ્ય ઉકેલ આવે છે કે નહીં, તે પણ એટલું જ મહત્ત્વનું છે.
સાંસદ પ્રભુ વસાવાના નિવેદનના સંદર્ભમાં મનસુખ વસાવાએ આદિવાસી ખેડૂતોની ઐતિહાસિક પરિસ્થિતિ અને જમીનના પ્રશ્નોને ધ્યાનમાં લેવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. આ નિવેદનોથી સાગબારા-ઉમરપાડા જંગલ જમીન મુદ્દે રાજકીય ચર્ચા વધુ તેજ બની છે.
પરંતુ સવાલ એ છે કે વર્ષોથી જમીન પર ખેતી કરતા પરિવારોના દાવાઓનો કાયદેસર નિકાલ ક્યારે આવશે? ખેડૂતોને રાજકીય નિવેદનો નહીં, પરંતુ તેમના જમીન હક અંગે સ્પષ્ટ નિર્ણય અને ન્યાયસંગત ઉકેલ જોઈએ છે.
મનસુખ વસાવાએ સાગબારા અને ઉમરપાડા બંને વિસ્તારના ખેડૂતોના હિતમાં સહકાર આપવા ધારાસભ્ય ગણપત વસાવાને પણ અપીલ કરી હતી. બંને વિસ્તારના ખેડૂતો વચ્ચે વિવાદ વધે તેના બદલે કાયદાકીય પ્રક્રિયા અને પરસ્પર સંવાદ દ્વારા ઉકેલ લાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકાયો છે.
સાગબારા વિસ્તારના ખેડૂત આગેવાનોની મુખ્ય માંગ છે કે વર્ષોથી ખેતી કરતા પાત્ર પરિવારોના વન અધિકાર અધિનિયમ હેઠળના દાવાઓની કાયદેસર પ્રક્રિયા મુજબ તપાસ કરવામાં આવે અને પાત્રતા ધરાવતા ખેડૂતોને તેમના હક મળે. જમીનના દસ્તાવેજો, વન અધિકારના દાવાઓ અને સંબંધિત કાયદાકીય જોગવાઈઓના આધારે જ આ પ્રશ્નનો નિકાલ થવો જોઈએ.
હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે સાગબારા અને ઉમરપાડાના ખેડૂતો વચ્ચેનો આ વિવાદ માત્ર રાજકીય નિવેદનો પૂરતો મર્યાદિત રહેશે કે પછી ખેડૂતોના જમીન હક અંગે કોઈ નક્કર ઉકેલ આવશે? બાપદાદાની જમીન, ઉકાઈ ડેમ માટેનું યોગદાન અને વન અધિકારના દાવાઓ—આ ત્રણેય મુદ્દાઓનો ન્યાયસંગત ઉકેલ આવે તે જ ખેડૂતોના હિતમાં સાચું પગલું ગણાશે. હવે સરકાર અને સંબંધિત તંત્ર આ દિશામાં શું કાર્યવાહી કરે છે, તેના પર સૌની નજર છે.
